Read the book: «Нелюбімыя гінуць. Частка 2. Спакушэнне»
1
Высокая статная мілавідная жанчына, апранутая ў чорны строгі гарнітур, гэткага ж колеру капялюшык з вэлюмам, што прыкрываў толькі вочы, не па надвор’і схаваныя за бліскучымі прыцемненымі акулярамі-хамелеонамі, сышла з трапа самалёта. У руках, пасуючы апратцы, невялікая дамская сумачка і аніякага багажу, што вельмі здзівіла не толькі пасажыраў, але і памежнікаў.
Мінск сустрэў Марту Маер зацяжным слотным дажджом і зусім не ліпеньскім пранізлівым ветрам, але маўклівая жанчына ў жалобнай строгай апратцы на непагадзь аніякай увагі не звяртала. Збоку здавалася, што яна ў сваёй гнятлівай халоднай трывозе зусім не адчувае ні дакучлівага ветру, ні змрочнага дажджу, ні іранічных людскіх позіркаў. На пытанні, што задавалі ў пунктах пропуску, адказвала коратка: «Так-так… Не-не…» Як толькі прыгажуня ў чорным паказалася ў зале аэрапорта, да яе падбег добра складзены высокі і шыракаплечы мужчына гадоў сарака з парасонам у руках. Па ўсім, служка, ён сустрэў гаспадыню і надалей, мітусліва прачыняючы перад ёй дзверы, вывеў на двор да блізка прыпаркаванай шыкоўнай машыны, адчыніў заднія дзверы, стрымана прапанаваў:
– Калі ласка, Любоў Мікалаеўна.
– Не Любоў Мікалаеўна, а фрау Марта, – не звяртаючы ўвагі, што дождж пабольшаў, строга паправіла служку жанчына і незадаволена дадала: – У Берліне – Люба, а тут – Марта… Фрау Марта Маер!.. Няўжо цяжка запомніць?
– Так точна! – па-вайсковаму адказаў шыракаплечы і выструніўся, быццам перад генералам, але ўбачыў злы агеньчык у вачах жанчыны, імгненна выправіў сваю прамашку: – Ёсць называць у Беларусі на нямецкі лад!
– Эх, Ваня, Ваня! – незадаволена ўздыхнула Марта і ўжо з машыны стомлена запыталася пра галоўнае: – Спадзяюся, астатняе, што загадвала, выканаў? Ці цэлы тыдзень строіў дурня і бібікі біў?
– Двухпавярховы катэдж з пакаёўкай і поварам арэндаваны каля Мінскага мора на неабмежаваны тэрмін, – адрапартаваў служка і трошкі цішэй няўпэўнена дадаў: – З цяжкасцю, але людзей, што ў Вашым спіску, усіх знайшоў, акром аднаго.
– Стамілася я… – задаволена ўсміхнулася жанчына і паблажліва дадала: – Вязі ў той катэдж, можа, чым і здзівіш…
Марта Маер, яна ж Любоў Мікалаеўна Анікейчык, праз пятнаццаць гадоў вярталася на Радзіму. Вярталася не ў госці, і, на першы пагляд, зусім не настальгія павяла жанчыну ў дарогу. Яна прыляцела завяршыць ці хоць бы давесці да лагічнага канца важную і, на яе думку, высакародную справу. Што ні кажы, а мужава жыццёвая навука і пасля яго смерці пастаянна нагадвала пра сябе, а мяняць набытыя, цяпер ужо шляхецкія, звычкі – не ў правілах фрау Марты.
Жывучы сярод немцаў, яна прывыкла даводзіць да лагічнага канца ўсё, за што бралася. «Нішто не павінна заставацца незавершаным!» – гэтае перакананне перарасло ў дэвіз, крэда жыццёвага існавання. Фрау Маер і былога расійскага дэсантніка ўзяла на працу з далёкім прыцэлам, і не толькі целаахоўнікам, а яшчэ як сышчыка, як шафёра і, зрэшты, як адданага чалавека, які выканае любы загад. Марта цешылася думкай, што паступае не толькі рацыянальна, але і ашчадна, яна прынцыпова адкідвала клопатную мулкую думку, што былы дэсантнік хваравіта бударажыў радасныя і адначасова пакутлівыя ўспаміны з далёкага жыцця, напоўненага цяжкім існаваннем, ракавым каханнем і маўклівай абразлівай здрадай. Трымалася з ім афіцыйна, строга, не дапускала фамільярнасці, і прычына была: дэсантнік не толькі імем, але і выглядам нагадваў Івана Сераду.
Целаахоўнік і сапраўды быў гатовы на ўсё дзеля сваёй немкі з беларускай душой, бо яна выратавала яго сястру Кацярыну: бязвыплатна дала грошы на дарагую аперацыю. Адно кепска: не сябраваў Іван з нямецкай мовай, не давалася тая грамата, як ні стараўся. Да пэўнага часу і адвакат Ёхан Шульц падазрона пазіраў на рускага, пабойваўся фізічна магутнага канкурэнта, а калі ўцяміў, што не зразумець «рускаму мядзведзю» нямецкага юрыдычнага права, уздыхнуў з палёгкай. Зрэшты, Марта Маер і не збіралася адкрываць дэсантніку берлінскія сакрэты свайго жыцця, гэтае поле бою даставалася Шульцу, і адвакат паспяхова спраўляўся з абавязкамі. Івану ж адводзілася, на яе думку, больш адказная справа: знайсці банду Быка. Праўда, пра гэта Іван яшчэ не ведаў, але імгненна зразумеў, што, камандзіраваўшы яго ў Беларусь, зусім не сяброў шукае гаспадыня.
А што тычылася Івана Серады, то да былога каханага Марта, па яе перакананні, мела асабістыя і справядлівыя прэтэнзіі: ён стаў прычынай пакут. Было невыносна цяжка ўспамінаць страшныя падзеі тых часоў, калі яе прадавалі ў сексуальнае рабства, а яшчэ цяжэй з дня ў дзень у думках судзіць і на працягу доўгіх гадоў прыдумваць мудрагелістыя пакаранні тым, хто некалі пошла зняважыў Любу Анікейчык.
Гюнтэр Маер, муж Марты, пайшоў з жыцця год таму, але яшчэ ў дзень яго пахавання ўдава вырашыла, што жалобу здыме толькі пасля таго, як будзе пакараны апошні хаўруснік з банды Быка.
Гаспадарлівая Эльза, з якой Марта зусім нядаўна падзялілася сваім ваяўнічым намерам, спрабавала пераканаць падапечную і цэлы тыдзень манатонна даводзіла, што ніхто і нішто не пагражае фрау Маер і, калі дасталася зайздросная спадчына, неразумна траціць грошы на помсту і пустыя даўнія разборкі. Але Марта цвёрда стаяла на сваім, бо менавіта цяпер, калі канчаткова ўступіла ў правы наследавання і можа распараджацца нечуваным багаццем, няўцешныя думкі вырваліся на волю, і на гэты раз ніхто не мог пераканаць у адваротным.
Для яе не існавала тэрміну даўнасці здзейсненага злачынства, пра які гаварыў адвакат, і грошы таксама не мелі ніякага значэння. Марта проста не магла больш жыць з учэпістымі бруднымі ўспамінамі, яна адчувала, што яе азлобленая душа супакоіцца толькі тады, калі паквітаецца з ліхімі людзьмі за ўчынены здзек.
Канешне, Іван Серада ў хаўрус Быка не ўваходзіў, але ж ён, па яе разуменні, таксама заслугоўваў пакарання, бо менавіта з яго здрады пачаліся непрыемнасці ў Любы Анікейчык. Зрэшты, былому каханаму фрау Марта даўно даравала юнацкія заляцанні і парушаную клятву вернасці, але з сабой нічога не магла зрабіць і ўсе гады пакутліва марыла аб сустрэчы, ёй нясцерпна хацелася паглядзець Івану ў вочы і, галоўнае, сябе паказаць: маўляў, вось, глядзі, якая я стала – прыгожая, багатая, незалежная! Вельмі хацелася, каб ён убачыў яе – і пашкадаваў, зразумеў, ад каго адмовіўся!..
Ні ў салоне самалёта, ні ў мінскім аэрапорце нішто не ўзрушыла Любу, не ўскалыхнулася душа, сэрца не зайшлося радасцю ў прадчуванні сустрэчы з Радзімай. Усё адбывалася звычайна, проста і без эмоцый. І чым мог здзівіць аэрапорт, калі яны, сучасныя, у любой частцы свету амаль аднолькавыя? Хіба роднай мовай?.. Назвай?.. Але і ў гэтым дзіва не адбылося. Цяпер што ні рэйс, што ні аэрапорт – паўсюдна англійская мова. Апошнім часам часта гучыць руская мова, здараецца, пачуеш французскую і нават украінскую, і зусім зрэдку, як экзотыка, прагучыць беларускае слова… Але больш за ўсё у аэрапортах лапочуць па-кітайску. Дый Люба не гарэла жаданнем вярнуцца, бо дужа глыбока запалі ў душу мужавы словы:
– Каб не разваліўся Савецкі Саюз і не кінуліся людзі ў свет па лепшую долю, я ніколі б не сустрэў сваю беларусачку!
– Не забывай: ты не мяне, ты рабыню для ўцехі купляў! – не прамінала падкузьміць мужа Люба, а ў самой бяссільныя слёзы ад чутага стаялі ў вачах, гэтак сорамна рабілася за сябе, дый за дзяржаву, што маладым не дала магчымасці на сваёй зямлі жыццё годнае ладзіць.
І ўсё ж, калі па імклівай магістралі яны ў лічаныя хвіліны даімчалі да Кургана Славы і Люба ўбачыла велічны мемарыяльны комплекс з чатырма штыкамі, у яе ад нечаканага нахлынуўшага гонару за свайго дзеда Рыгора, які ў маі тысяча дзевяцьсот сорак пятага года пакінуў подпіс на фашысцкім Рэйхстагу, ажно дыханне перахапіла. Яна ўспомніла дзедаву салдацкую гімнасцёрку з мноствам узнагарод, якую ён бярог і апранаў толькі ў Дзень Перамогі, і, кожны раз праціраючы ордэн мяккай анучкай, з гонарам казаў:
– Чырвоную Зорку за Берлін атрымаў!
Люба ўсхвалявана глядзела на помнік і нечакана ўспомніла Івана Сераду.
У тое лета іх сёмы «Б» прывезлі на экскурсію да Кургана Славы, і яна першы раз у жыцці паднялася на амаль завоблачную вышыню. Люба доўга і зачаравана дзівілася на нерухомыя, месцамі мройлівыя далягляды, а калі зірнула ўгору, туды, дзе стромкія штыкі пікамі ўзляцелі ў чысцюткае неба, закружылася галава. Толькі Люба ўжо ўгледзела ў вышыні бледны поўны месячык, які аказаўся між вострых штыкоў, і на тое кружэнне ўвагі не звярнула.
Яна сачыла за месяцам і сцішна лічыла, хацела ведаць, колькі часу спатрэбіцца месячыку, каб пазбавіцца штыкавой пасткі… Добра памятала, што далічыла да дваццаці, і раптам штыкі скрануліся і сіганулі ў высокае неба, каб праз секунду разам з дзяўчынкай і халодным месяцам закружыцца ў шалёным танцы. У нейкі момант Люба адчула сябе ў самым цэнтры таго мітуслівага віру-карагоду, у вачах мільгалі рознакаляровыя агеньчыкі, яна хістанулася і, пэўна, павалілася б, каб хтосьці своечасова не падхапіў пад пахі.
Праўда, каб утрымацца на нагах, сілы ў ратавальніка не хапіла, і, страціўшы раўнавагу, яны разам упалі на шырачэзную, амаль у мерны крок, гарачую ад спёкі прыступку. Люба прызямлілася мякка, на хлопца, а ён толькі на хвілінку зморшчыўся, але віду не паказаў, што балюча ўдарыўся спінай. Гэта і быў Іван Серада, і менавіта ў тую паездку Люба ўпершыню неяк па-новаму, з павагай, паглядзела на аднакласніка.
– Фрау Марта, колькі часу зойме наша камандзіроўка? – парушыў прыемны ўспамін вадзіцель і, не дачакаўшыся адказу, спешна дадаў: – Сястра Кацярына ў госці запрашае… Зрэшты, можам разам у Смаленск махнуць… Во радасці будзе!
– Пасля пагасцюеш, – Люба з’едліва ўсміхнулася, дадала: – Тое, што задумала, цяжка назваць камандзіроўкай, але гэтае слова мне падабаецца.
Іван хацеў перапытаць, ці зможа гаспадыня наведаць сястру, але, убачыўшы непрыступны твар, стрымаўся, ведаў: калі Марта не адказала адразу – чакай, некалі пра тое сама нагадае.
Імя Іванавай сястры нечакана ўскалыхнула памяць, і, што апошнім часам здаралася вельмі часта, Люба зноў узгадала той вычварны відэаролік, у якім хаўрус Быка пятнаццаць гадоў таму распраўляўся з Кацяй, дзяўчынкай, з якой разам ехалі ў Нямеччыну. Менавіта ўбачаны здзек і пазбавіў Любу апошняй надзеі выслізнуць з лап банды, і яна ад безвыходнасці цалкам даверылася Эльзе, якая хоць і саўдзельнічала хаўрусу, але да яе ставілася прыхільна і заўсёды ўпотайкі ад Ганса старалася шчыра дапамагчы.
Тады аканомка штодня нашэптвала, што жыць з нялюбым чалавекам пад бандыцкім прымусам, няхай сабе і ў якасці маладзіцы для ўцехі, не грэх, у гэтай сітуацыі жанчына ратуе сваё жыццё. Маўляў, нацешыцца кліент і адпусціць, яшчэ і за маўчанне заплаціць. А калі дзяўчына заўпарціцца і вытварыць нешта падобнае на тое, што зрабіла з сабой «ненармальная» Кацярына, то ёй, па строгай завядзёнцы Быка, прамая дарога ў прастытуткі, у публічны дом, і добра, калі застанецца ў Нямеччыне.
Аканомка, быццам між іншым, не раз папярэджвала, што Бык, здаралася, аддаваў істэрычак хаўруснікам на ўцеху, а праз пару тыдняў няшчасная небарака, апоеная наркатычным зеллем, магла прачнуцца ў чорта на рагах, у якім-небудзь захалусным азіяцкім ці, што яшчэ горш, афрыканскім бардэлі…
І Люба здалася, пачала ва ўсім слухацца аканомку і нават у першую сустрэчу з будучым мужам (у той момант нават у думках не было – стаць немцу жонкай) паставіла ўльтыматум: фрау Эльза павінна быць ёй памочніцай. Гюнтэр з першага позірку ўпадабаў Любу, і не тады, калі на свае вочы ўбачыў, а адразу, як дзяўчына пераступіла парог дома, нашпігаванага відэакамерамі. Маленькі капрыз прыгажуні багацею быў толькі ў радасць, тым больш што хітрая казашка з даўнімі нямецкімі каранямі ўжо служыла яму.
Эльза нечаканаму павароту спярша здзівілася, а потым прытоена ўсхліпнула і, хаваючы слёзы, мітусліва знікла ў сваім пакойчыку. Як потым прызнавалася Любе, яна больш не магла жыць у пастаянным чаканні арышту і даўно шукала іншую працу, але, заікнуўшыся пра тое Гансу, атрымала не толькі адмову, але і пагрозу:
– Яшчэ раз гэткае пачую, – крычаў прайдоха, – і на цябе, вобла худая, знайду кліента!..
Праўда, калі Люба пры ўсіх агучыла сваё жаданне і кліент тое пацвердзіў, а Ганс неабачліва выказаўся супраць, Бык з’едліва рассмяяўся і нечакана для ўсіх кінуў зняважлівы, але недвухсэнсоўны жарт, ад якога павеяла лютым холадам:
– Калі і цябе, Гансік, будуць браць прываркам да якой прыгажуні, ці раптам хто захоча, каб ты ёй трусікі ці што іншае мыў, – кпліва, з непрыхаваным адценнем пагарды сказаў Бык, – згоды не пытайся, соплі падатры і ўперад… Толькі каляску інвалідную пакінь, усё ж маёмасць фірмы.
З таго дня аканомка (і на новым месцы фрау Эльзе дасталася гэтая пасада) стала для Любы адданай, клапатлівай памочніцай, дарадчыцай, зрэшты, калі не родным чалавекам, то блізкай сяброўкай.
Гады жыцця ў замужжы праляцелі вельмі хутка. Усё, што рабілася з ёй і вакол, здавалася нечым нерэальным, нейкім замыленым кіношным серыялам, і не яна ў ім галоўная гераіня. Люба нават у думках не магла ўявіць, што даруе і змірыцца з першапачатковымі намерамі Гюнтэра адносна яе блізкай будучыні. Але калі не першая сустрэча, то пятая… і астатнія паціху перакрэслілі ўсё кепскае, што тычылася хцівасці і пажадлівасці багацея. Зрэшты, першапачатковыя намеры Гюнтэра вельмі хутка саступілі месца зусім іншым планам. Ён, чалавек на трыццаць гадоў старэйшы за Любу, нечакана для самога сябе па-сапраўднаму закахаўся, дзяўчына імгненна адчула тое і разгубілася.
Калі апынулася ў лапах гандляроў людзьмі, ёй, як і іншым дзяўчатам, і расказалі, і ўвачавідкі паказалі, што іх чакае. Не аднойчы ўспомнілася Ірына, якая яшчэ ў дарозе паказала яркі ўзор, як трэба зарабляць грошы, і, не тоячыся, агітавала быць як яна. Тады не верылася, што благое можа здарыцца менавіта з ёй, бо не чужыя людзі пераканалі паехаць у Нямеччыну. Але бяда грымнула, і Люба зразумела: паганы лёс Ірыны ёй не абмінуць. І што цяпер? Ірына была вольная і сама вырашала, калі, дзе і з кім. А ёй, Любе, колькі часу давядзецца задавальняць пажадлівасць немаладога бюргера? Месяц, год… дзесяць… дваццаць гадоў?.. Але ж дзецца няма куды… У той момант у душы цеплілася надзея, што ад худасочнага Гюнтэра збегчы будзе лягчэй…
На развітанне Бык, быццам прачытаўшы думкі Любы, груба прыгразіў:
– Уцёкі выкінь з галавы! І запомні: каб не было аніякіх скаргаў ад кліента! Калі нешта здарыцца па тваёй віне, Кацьчына пакаранне табе здасца сапраўдным раем… Мы цябе…
– Не трэба! – ускрыкнула Люба; яна ведала, што здаравяк не жартуе і жалю ў душы не мае. – Не расказвайце… Я паслухмянай буду…
– Канешне, будзеш!.. – грозна рыкнуў Бык і, не чакаючы адказу, відавочна, нешта зычлівае ўсё ж кранула яго сэрца, трошкі цішэй дадаў: – Куды ты дзенешся… – ён па-вайсковаму рэзка крутнуўся, зрабіў некалькі крокаў і, не паварочваючы галавы, пагрозліва прабасіў: – І памятай: мы за табой прыглядваем…
Эльза таксама заўважыла змены ў паводзінах новага гаспадара і доўга не магла ўцяміць, з якога перапуду ён пачаў Любе выкаць, дзеля чаго наняў рэпетытараў па вывучэнні нямецкай і англійскай моў. Навошта ўвогуле яму дзяўчынку, купленую для ўцехі, вучыць манерам і правілам паводзін у вышэйшым свеце? А калі дапетрыла, што Гюнтэр мог заляцацца, імгненна зразумела і асабістую перспектыву жыцця побач з Любай. Цяпер галоўнае – не ўпусціць шанс і як мага надаўжэй расцягнуць узнікшую сімпатыю. І Эльза, спрактыкаваная ў любоўных спакуслівых прыёмах па прагледжаных шматлікіх серыялах, пачала дзейнічаць і парады падапечнай даваць зусім супрацьлеглыя ранейшым.
Штовечар, перад тым як класціся спаць, яна нашэптвала ўсялякія хітрасці, каб Люба як мага даўжэй ухілялася ад інтымных адносін і тым самым больш і больш распальвала жаданне Гюнтэра. Для разбэшчанага, самаўлюбёнага эгаіста, а менавіта такім бачыўся ёй Маер, закахаць у сябе дзяўчыну – вышэйшы пілатаж! Але калі ўлічыць, якім макарам Люба яму дасталася, разлічваць на каханне з боку дзяўчыны было малаверагодным. Толькі Маер надзею не страчваў, і гэта было відаць, як кажуць, няўзброеным вокам. Ён дабіваўся калі не кахання, то хоць бы прыязнасці, а на гэта патрэбен час і, канешне, неймаверныя высілкі.
Эльза разумела намер нядаўняга калекцыянера дзяўчатак і імгненна пралічыла: калі ўтрымаецца побач з Любай на пасадзе аканомкі хоць бы паўгода (а гаспадар плаціў неймаверна шчодра), то збудзецца даўняя мара – у яе хопіць сродкаў пабудаваць ці нават купіць невялікі домік у прыгарадзе Берліна для сябе і сям’і дачкі. Імклівы час быў супраць Эльзы, яна вельмі баялася, што Гюнтэр, як і кожны багацей, доўга не будзе цярпець побач рабыню, няхай сабе маладую і спакуслівую, даможацца свайго і перагарыць… Гэткія лавеласы ёй добра вядомыя, як і тое, што мяняць наложніц для іх і прэстыжна, і ёсць кім пахваляцца ў рознага кшталту мужчынскіх клубах… Праўда, Люба гэтым разам не надта прыслухоўвалася да парад і нават пасмейвалася, бо, гледзячы на худобу памочніцы, уявіць не магла, што Эльза некалі магла быць фатальнай жанчынай. Толькі выйшла нявыкрутка: Гюнтэр на блізкасці зусім не настойваў, і гэтая акалічнасць больш за ўсё насцярожвала.
Час ішоў, Люба з Эльзай жылі ў вялізным доме на ўсім гатовым, маўклівая прыслуга іх абслугоўвала па вышэйшым разрадзе. На гэтым этапе аніякіх абавязкаў не было ні ў Любы, ні ў аканомкі. Хоць не, Люба дні напралёт апантана вучыла мовы і ў гэтым знайшла для сябе хоць нейкае супакаенне і невялікую часовую аддушыну. А вось начамі невядомасць мучыла неймаверна. У некі момант яна засумнявалася ў сапраўднай прычыне свайго зняволення і нават пачала жадаць, каб тое, дзеля чаго аказалася ў Маера, нарэшце здарылася.
Фрау Эльза таксама гублялася ў здагадках, але не надта перажывала, нават радавалася трывожнаму няведанню, хацела, каб таямніца, няхай сабе і хвалюючая, доўжылася да самых каляд. Менавіта тады і здзейсніцца запаветная мара! А цяпер яна магла не толькі спакойна спаць, але і займацца пошукамі ніштаватага доміка, выстаўленага на продаж. У гэтым дужа дапамагаў інтэрнэт, але ад паездак, каб зблізку паглядзець і прыцаніцца да будучага жытла, адмаўлялася, не рызыкавала пакідаць Любу адну. І не толькі меркантыльны грашовы інтарэс трымаў Эльзу, неяк паціху, зусім спакваля, Люба стала для аканомкі сям’ёй. Яна як магла супакойвала дзяўчыну, на хаду складала розныя пікантныя байкі, і прыдумкі тыя былі настолькі праўдзівыя, што нейкі час Люба не хвалявалася, ці толькі рабіла выгляд, каб не расчароўваць адзінага чалавека, якому давярала ў чужой старане. Эльза пляла розную лухту, маўляў, Гюнтэр прымушае вучыцца, бо ў яго фішка: хоча не толькі спаць з прыгажуняй, яму ў асалоду і пагаварыць… Разумную не грэх і сябрам паказаць… А можа, сабраўся вандраваць па свеце, і не з рукі яму, дабрадзею, каля яе тлумачом круціцца?
Усё высветлілася праз два месяцы жыцця з Гюнтэрам Маерам, калі сумеснае трохразовае сталаванне можна лічыць нечым сумесным. У адзін з цёплых ліпеньскіх вечароў Люба стаілася ў зацішку невялікага сада ў дальняй альтанцы з беларуска-нямецкім слоўнікам у руках. Гюнтэр падышоў нячутна.
– Люба?! – напружана гукнуў ён і, не зводзячы пільных вачэй з яе твару, выразна прамаўляючы кожнае слова, агучыў, відавочна, завучаны тэкст: – Вы, Люба, дзяўчынка да моў здатная, і рэпетытары запэўнілі, што зразумееце мяне без перакладчыка. Гэта праўда?
– Так, – паспешліва адказала Люба. – Ніколі не думала, што па казках можна мовы вучыць.
– Добра, вельмі добра! – расплыўся ў шчаслівай усмешцы Гюнтэр і паклаў ёй на разгорнутую кнігу пашпарт з залацістым гербам Рэспублікі Беларусь і невялікі чырвоны футарал з прыгожым пярсцёнкам.
І толькі цяпер Люба заўважыла, што твар Гюнтэра чыста, да сінявы, паголены, на ім, хоць дзённая спёка яшчэ не спала, чорны гарнітур, бліскучыя лакіраваныя чаравікі і асляпляльна белыя пальчаткі, што пасавалі і да белай кашулі, і да ўбеленых, каротка падстрыжаных валасоў. Але больш за ўсё ўразіў гальштук-матылёк цёмна-вішнёвага колеру ў белую крапінку, які, відавочна, быў лішнім на гэтым свяце чорна-белага, і перапужаны мятлік толькі і чакаў зручнага моманту, а хутчэй за ўсё, спадарожнага ветру, каб незаўважна ўспырхнуць з кашулі і знікнуць у разгалістых кронах яблынь. І ўсё ж кавалер выглядаў нязграбна: ці то незвычайна доўгія рукі псавалі выгляд, ці раздражняла худая, як у гусака, шыя з вострым кадыком, які штохвілінна тузаўся, быццам нешта хацеў праглынуць і не мог.
– Любоў Мікалаеўна! – Гюнтэр зрабіў невялікую паўзу, расправіў сутулыя плечы і, надаючы голасу як мага больш урачыстасці, сказаў: – Прапаную Вам стаць фрау Маер!
– Мне?.. Маер?.. – разгублена перапытала Люба і, цяжка ўздыхнуўшы, апусціла вочы, але праз секунду штосьці як штурхнула ў грудзі, і яна, нядобра зірнуўшы на жаніха, прамовіла: – Думала, што пашпарт у Быка!.. Бандыт на маіх вачах яго хаваў у сейф і нават папярэдзіў, што без дакумента няма сэнсу ўцякаць. А пашпарт, аказваецца, увесь гэты час у Вас?..
– У мяне вельмі сур’ёзны намер, – як і не чуў Любу Гюнтэр. – Хачу ўзаконіць нашыя адносіны, і Вы, Люба, маеце магчымасць выбіраць: возьмеце пашпарт – едзеце дадому, і ніякі Бык перашкод чыніць не стане, надзенеце пярсцёнак – быць Вам фрау Маер.
Люба разгубленым позіркам глядзела на Маера і не верыла ніводнаму ягонаму слову. У нейкі момант рука міжвольна пацягнулася за пашпартам і раптам знерухомела, застыла ў паветры. У скронях набатам загула бандыцкая пагроза: «памятай, мы за табой прыглядваем…»
Маер па-свойму расцаніў нерашучасць дзяўчыны і, ухапіўшы працягнутую далонь, паднёс да вуснаў і, ласкава зазіраючы Любе ў вочы, прашаптаў:
– Згодзен, Вам трэба падумаць… – сказаў, лядовымі вуснамі дакрануўся да яе гарачай далоні і паспрабаваў надзець пярсцёнак на безыменны палец, але не атрымалася, Люба сціснула кулачок. – Што ж, – горка ўсміхнуўся Гюнтэр, – пашпарт вазьму, а колца – падарунак. Думаю, каб прыняць рашэнне – тры дні хопіць. І ведайце: убачу пярсцёнак на Вашым пальчыку – фрау Маер стане самай шчаслівай жанчынай на свеце.
Калі Люба расказала Эльзе, што прапанаваў Гюнтэр, фрау спярша не паверыла, а калі ўбачыла пярсцёнак, расхвалявалася, ажно заікацца пачала, трошкі ачомаўшыся, па-сяброўску абняла дзяўчыну і паспешліва зашаптала:
– Малайчына! Няхай ведае: каханне за грошы не купіш!.. – сказала, спуджана адхіснулася і, стаіўшы дыханне, утаропілася ў Любу вільготным асцярожным позіркам.
У разгубленых вачах застыла трапяткая трывога. Жанчына зразумела, што з языка зляцела супрацьлеглае таму, што павінна была сказаць, і, сілячыся калі не выправіць сітуацыю, то хоць бы змякчыць, ціха зазначыла:
– Спадзяюся, ты не адмовіш Маеру?
– Ты ж толькі што сказала…
– Сказала, бо дурніца старая! – узгарэлася, перапыніла дзяўчыну Эльза і, узяўшы пад руку, прапанавала: – Спяшацца не будзем, трэба ўсё ладам абдумаць… Але першае, што прыходзіць у галаву: ці не стаіць за гэтым хтосьці іншы?
– Мне таксама падумалася, што замужжа – чыйсьці падкоп, інтрыга… Быка ўзгадала…
Згадку пра бандыта Эльза імгненна скарыстала не толькі на карысць Гюнтэра, але і сваю, бо не магла дапусціць, каб запаветная мара абзавесціся ўласным домікам так і засталася прывідам, фантазіяй і яшчэ доўга з’яўлялася начамі ў падманлівых снах-мроях. А яшчэ, як старэйшая і вопытная, а ў гэтым выпадку – больш мудрая, яна адразу ўцяміла, якая будучыня чакае нядаўнюю секс-рабыню. Зрэшты, і яе, Эльзу, таксама… Калі, канешне, Люба інфантыльна не адмахнецца ад свайго шчасця.
– Думаю, Бык не разлічваў, што ты станеш жонкай кліента, – здалёк пачала аканомка. – А цяпер уяві: бандыт даведаецца пра тое раней, чым ты выйдзеш замуж. Што ён зробіць?
– Што? – сцішана перапытала Люба і адчула, як золкі холад паўзе па спіне.
– Ён проста выкрадзе Любу Анікейчык, – адказала Эльза і заклапочаным тонам дадала: – Так, выкрадзе дзяўчыну, нікому не вядомую, нідзе не зарэгістраваную і, акрамя Гюнтэра, нікому не патрэбную. А гэта азначае, што ўлады і шукаць не будуць, нават калі нехта па просьбе Маера заяву напіша. Ён сам гэтага не зробіць, бо таксама рыльца ў пуху, а вось хто іншы… ды за грошы… Адным словам, давядзецца Маеру зноў цябе купляць, і, як разумееш, цана будзе зусім іншая. Як табе гэткі расклад? А можа быць і другі варыянт: Гюнтэр сам звернецца да Быка па дапамогу.
– Гэта як? – ускрыкнула канчаткова перапужаная Люба; ад адной толькі згадкі пра бандыцкі хаўрус у яе трэсліся рукі, дрыжэў голас.
– Ды вельмі проста, – расчырванелая Эльза ўвайшла ў ролю па меншай меры пазаштатнага дэтэктыва. – Маер кахае і хоча ажаніцца, але дамагацца абранніцы сілай – поўная бязглуздзіца, будучая жонка ніколі не даруе здзеку, хоць, магчыма, і змірыцца. А вось Бык толькі зірне, і ты, прыгажуня, сама прапануеш сябе ў жонкі. Ці, можа, няпраўду кажу?
– Дык што ж мне рабіць?
– Не ўскладняць жыццё! Пару дзён пачакай, а на трэці – надзень пярсцёнак і жыві ў сваю асалоду. І пра мяне, памочніцу сваю, не забудзь. Так кажу, бо ведаю: у панства памяць кароткая.
– Панства – не пра мяне! – абурылася дзяўчына і, трошкі падумаўшы, дадала: – Без Вас, фрау Эльза, мне нельга.
– Гэта азначае, што Люба Анікейчык хутка стане фрау Маер? – хаваючы ўсмешку, спытала аканомка, а пра сябе імгненна адзначыла, што падапечная, як ёсць, прыняла патрэбнае рашэнне, бо ні з сяго ні з таго на «Вы» перайшла, і пастава змянілася: вунь як падбародачак сігануў угору, няйнакш, прыцанілася, уявіла сябе гаспадыняй.
– Мне трэба падумаць, – ухілілася ад прамога адказу Люба і, раздражнёна перасмыкнуўшы плячыма, заклапочана дадала: – Некалькі сутак у мяне дакладна ёсць.
Напамін пра Быка ўпаў на падрыхтаваную глебу і ўдарыў у самую балючую кропку – перажыты здзек. Жорсткая і прадказальная верагоднасць зноў апынуцца пад бандыцкім пільным вокам спрацавала, быццам спускавы курок у стрэльбе, і раніцай наступнага дня, пасля начных цяжкіх успамінаў і трывожных перажыванняў, Люба вырашыла больш не спакушаць лёс і выйшла на сняданак з заручальным пярсцёнкам на пальцы.
Яна не шукала апраўданняў сваёй нецярплівасці, а проста, без хітрыкаў расказала Маеру, што толькі згадка аб бандыцкім хаўрусе выклікае ў яе панічны страх. Наперад ведае: ніхто не зможа гарантаваць бяспеку, нават калі Гюнтэр аддасць пашпарт і купіць білет дадому. Люба шчыра, са слязамі на вачах намалявала здзек, учынены хаўруснікамі Быка над безабароннай Кацярынай, учынены толькі дзеля таго, каб прымусіць яе, Любу, зрабіць па-іхняму.
Чыстасардэчны цяжкі аповед узрушыў Гюнтэра (а можа, дзяўчыне гэта толькі здалося), і ён, каб яе супакоіць, чарговы раз прызнаўся ў каханні. Больш за тое, каб цалкам пазбавіцца ад усялякіх трывог, прапанаваў змяніць імя і стаць фрау Мартай. Люба пагадзілася. Яе не здзівіў вялікі букет любімых палявых кветак, які невядома адкуль з’явіўся ў руках Маера, не адразу звярнула ўвагу на святочны стол са свечкамі і шампанскім, быццам Гюнтэр наперад ведаў, што адбудзецца, і чакаў не Любу Анікейчык, а фрау Марту Маер.
У Любы пачалося новае жыццё, бесклапотнае, вясёлае, здаралася, мітуслівае і, на яе думку, напоўненае. Гюнтэр сапраўды быў гатовы выканаць усялякі капрыз маладой жонкі і на працягу першых некалькіх год цалкам развеяў усе стэрэатыпы, што тычыліся знакамітай на ўвесь свет нямецкай сквапнасці. У яе вачах муж выглядаў старамодным, здаралася, скнарай, але у адносінах да яе скупяндай дакладна не быў, чым выгадна адрозніваўся ад тых мужчын, з кім даводзілася вадзіцца. Зрэшты, у Любы і магчымасці не было з кімсьці свайго чалавека параўноўваць. Гэткі вывад яна зрабіла з аповедаў Эльзы і нешматлікіх сустрэч з сябрамі і кампаньёнамі Маера па бізнесе.
Старамоднасць Маера праявілася адразу, як толькі ён убачыў пярсцёнак на пальцы Любы. Утаіць жаніхоўства Гюнтэр не мог, дый, па вялікім рахунку, і не хацеў. Ён, вядомы бізнесмен, заўсёды быў у цэнтры ўвагі дзелавых колаў і, зразумела, прэсы. Лічыў, што радасная падзея не пройдзе міма ні ягонага атачэння, ні журналістаў, дый навошта пладзіць чуткі і рознага кшталту плёткі. Трэба самому пра ўсё не толькі расказаць, але і паказаць… Усё ж жаніхаўся ўпершыню і ў даволі паважаным узросце. Ён хацеў свята! Свята для сябе і сваёй кралі!
У той дзень, калі Люба дала згоду стаць фрау Мартай Маер, Гюнтэр папярэдзіў, што ўвечары яе чакае сюрпрыз. Як толькі сонца схавалася за даляглядам, каваная брама ў вялікі панадворак раптоўна і нячутна расчынілася, з яе вынырнуў і пад’ехаў да галоўнага ўваходу картэж машын, упрыгожаны мігаючымі каляровымі лямпачкамі. Праз некалькі хвілін людзі ў старамодных чорных кацялках і аднолькавых вясельных гарнітурах пачалі заносіць у вялікі вестыбюль кветкі… Кошыкі кветак!.. Люба, па дамоўленасці з жаніхом, павінна была чакаць тут жа, каля раяля, але вельмі хутка і падлога, і нават лесвіца на другі паверх аказаліся застаўленымі, а кветкі ўсё неслі. Заварожаная Люба, кранутая ўвагай і пашанай, цярпліва чакала фіналу гэтай прыгожай хвалюючай дзеі. І раптам на вуліцы грымнула музыка! Аркестр зайграў вальс «На сопках Маньчжурыі».
Сентыментальны, чуллівы найгрыш нечаканым трывожна-радасным, фантастычным напорам уварваўся ў сэрца і з першымі акордамі напоўніў душу жыццядайнай, жывільнай сілай. Здавалася, мяцежная музыка кружыла і лунала толькі вакол Любы, і з кожнай хвілінай велічныя і адначасова журботныя гукі настойліва запаўнялі цела дабрынёй і неяк спакваля супакойвалі, гаілі спустошаную, абяскрыленую душу. Пад гэтыя лёгкія, таямнічыя, райскія акорды вальса ў вестыбюль увайшоў Гюнтэр, і цяпер яго доўгая нязграбная фігура ў белым фраку і гальштук-матылёк у крапінку больш не выклікалі ў Любы адчужэння. У той момант яна, калі б не ведала, як трапіла ў Нямеччыну, з якімі пакутамі прыняла заляцанні немаладога мільянера, напэўна, насамрэч магла б закахацца.
Гюнтэр быў адукаваным, негаваркім, гаспадарлівым і, што для Любы аказалася вельмі важным, чалавекам спакойным, неверагодна цярплівым і… закаханым. Такімі вачамі, як у Маера, на яе глядзеў толькі адзін чалавек – Іван Серада. Але цяпер Люба добра ведала цану гэтаму замілаванаму, часта меланхалічнаму і, да пары, пакорліваму позірку, бо давялося зведаць: нішто не бывае вечным, і каханне знікае, і вочы імгненна могуць стаць, як у Івана, невідушчымі. І ад цябе нічога не залежыць, будзь ты хоць казачнай прыгажуняй!
Толькі з Маерам Люба не стане чакаць, калі муж нацешыцца яе маладосцю, адступіцца і будзе пазіраць замыленым вокам. Яна памятала ўсё, што некалі гаварыла аканомка Эльза, яе словы «ўсё купляецца і ўсё прадаецца, нават людзі маюць сваю цану» нейкі час мучылі Любу, але з Гюнтэрам дылема «цана ці людзі» даволі хутка перарасла ў перакананне: Эльза мела рацыю!
